Tessa Groenen is leerkracht op basisschool De Tamboerijn in Zevenaar. Als Sterk Techniekonderwijs(STO)-gastdocent bezoekt ze daarnaast jaarlijks zo’n twintig andere basisscholen in De Liemers. Leerlingen uit groep 6, 7 of 8 doen bij deze gastlessen ervaringen op met verschillende technieken en technologieën. ‘Elke les maken we iets, een ventilatortje met een zonnecel of badzout, dat de kinderen mee naar huis kunnen nemen.’

Vrijwel alle kinderen vinden het leuk om een puzzel op te lossen of om iets te maken, is de ervaring van Tessa Groenen. Ze is leerkracht van groep 8 op basisschool de Tamboerijn in Zevenaar en tevens STO-gastdocent, waarbij STO staat voor Sterk Techniekonderwijs regio De Liemers. Met haar kisten vol techniek- en technologie-vraagstukken bezocht Tessa Groenen vorig jaar zo’n twintig basisscholen in De Liemers. 

Aan de hand van verschillende thema’s maken scholieren uit de groepen 5, 6, 7 en 8 tijdens de gastlessen kennis en doen ze ervaringen op met verschillende soorten techniek en technologie. Denk aan het maken van een Romeinse munt, biologisch plastic of het ontwerpen en produceren van een brilmontuur met een 3D-pen.

Leerlingen die opbloeien

Wat Tessa Groenen opvalt, is dat leerlingen die ‘normaalgesproken niet zo goed zijn in taal en rekenen’ het vaak goed doen in de gastlessen. ‘Die kinderen zijn blij, dat ze een keer iets met hun handen kunnen doen. Ze kunnen daarbij wel de concentratie en focus opbrengen, die nodig is om een opdracht op te lossen. Je ziet ze opbloeien en samenwerken met andere kinderen.’ 

Tegelijk benadrukt de leerkracht van groep 8 dat het voor alle kinderen belangrijk is om kennis op te doen van techniek en technologie. ‘Welke opleiding leerlingen na de basisschool ook gaan doen, ze krijgen altijd te maken met techniek en technologie. Bovendien zitten bedrijven te springen om technisch opgeleide mensen.’

Ontwikkeling gastlessen

De gastlessen ontwikkelt Tessa Groenen samen met Mike de Beijer, techniekdocent bij het technasium van het Candea College in Duiven. De STO-docenten werken ook samen met culturele organisatie Kunstwerk! en NME, de organisatie voor natuur- en milieu-educatie. Zo kunnen leerkrachten naast een gastles bijvoorbeeld ook een museumbezoek over hetzelfde thema reserveren. 

‘Het Candea College had in de corona-tijd zelf mooie leskisten voor het basisonderwijs bedacht en gemaakt, maar daar werd bijna geen gebruik van gemaakt’, vertelt Tessa Groenen. Ze heeft er alle begrip voor dat leerkrachten uit het basisonderwijs vanwege de hoge werkdruk niet het initiatief nemen om zo’n leskist op te halen en zich erin te verdiepen. Als STO-leerkracht bedacht ze: ‘Dan ga ik toch met die kisten gastlessen geven op de basisscholen.’

Vier thema’s

Het schooljaar 2023-2024 is gebruikt voor pilotlessen op drie scholen. Het volgende schooljaar 2024-2025 ging Tessa Groenen volle kracht vooruit en gaf ze op zo’n twintig scholen gastlessen. Er zijn inmiddels vier thema’s uitgewerkt: de Romeinen, Duurzaamheid, het Menselijk Lichaam en Oorlog en Vrede. ‘Het vierde thema Oorlog en Vrede is nieuw en ga ik vanaf januari geven. Het accent ligt op digitale technologieën. Leerlingen werken dan onder meer met een VR-bril en gaan programmeren met het programma Scratch.’

Zelf badzout maken

De gastlessen duren 2,5 uur en bestaan uit verschillende onderdelen. Een introductie met een korte quiz, eerste kennismaking met een techniek, verdere uitleg en onderzoek en een maakopdracht. Bij het thema Romeinen gaat het bijvoorbeeld over de Romeinse badhuizen en maken de scholieren zelf badzout. ‘Dan hebben ze witte labjassen aan en maken ze met badzout, geuren en kleuren verschillende soorten badzout’, vertelt Tessa Groenen. Later in de les gaat het over hoe een houtbrander werkt en maken de leerlingen zelf van hout Romeinse munten.

Trots als iets werkt

Het thema Duurzaamheid gaat over het maken van biologisch plastic van melk en azijn, de eigenschappen van verschillende plastics en het scheiden van plastic. ‘Ze leren dat de ene soort plastic blijft drijven en de andere soort zinkt.’ Het gaat ook over zonne-energie, waarbij de leerlingen een zonnecel monteren op een ventilatortje. ‘Ze werken met een striptang en moeten elektriciteitsdraadjes van de zonnecel met het motortje van de ventilator verbinden’, legt Tessa Groenen uit. ‘Leerlingen zijn altijd trots als het lukt en het ventilatortje werkt. Dankzij STO-subsidie kunnen we met dit soort materialen werken.’

DNA-onderzoek en virtuali-tee

Met behulp van custard, bakpoeder, water, azijn en betadine gaan scholieren aan de slag om DNA-sporenonderzoek te doen en zo de dader van een misdrijf te vinden. Tessa Groenen: ‘Als je azijn toevoegt aan bakpoeder gaat het bruisen. Dat verrast leerlingen altijd. Zo leren ze bij het thema het Menselijk Lichaam over DNA en erfelijke eigenschappen en ontdekken ze hoe je met behulp van poeder sporenonderzoek kunt doen.’ 

Later in de les komen de virtuli-tee-shirts tevoorschijn. Dat zijn t-shirts waarmee een optische illusie wordt gecreëerd. ‘Zo kunnen we op leerlingen een filmpje over het skelet of de organen projecteren en is het net of je in een lichaam kunt kijken.’

Materialen lenen

De virtuali-tee’s in verschillende maten, maar bijvoorbeeld ook witte labjassen en labbrillen of robots, Lego Mindstorm of een greenscreen zijn materialen, die basisscholen ook voor hun eigen lessen kunnen lenen via Tessa Groenen. Ze beheert een collectie van ruim honderd van deze STO-materialen. De gastlessen en de materialen zijn via de website Lokaal2.nu te reserveren.

Tweede gastdocent

Tessa Groenen werkt één dag als STO-docent en vindt de afwisseling zelf fijn en leerzaam. Ze is blij met het grote aantal basisscholen dat is aangehaakt, maar ze ziet nog een taak: ‘Ik denk dat we 10 tot 15 procent van de scholen nog niet bereiken.’ Het streven is om twee gastlessen per week te gaan geven, meldt de STO-gastdocent enthousiast. 

‘Om dat doel te halen zou het mooi zijn als er een tweede gastdocent voor een halve of een hele dag bijkomt. Bovendien is deze activiteit dan minder kwetsbaar.’

Rondleidingen bij bedrijven

De organisatie van de Techniek Dag in De Liemers is één van de projecten waarbij Tessa Groenen ook betrokken is. Ze komt zo in contact met het bedrijfsleven. ‘Dat is een heel andere wereld dan het onderwijs, maar je merkt dat technische bedrijven willen graag wat doen’, constateert de leerkracht. Zo krijgt groep 8 van de Tamboerijn binnenkort een rondleiding bij Alphadeuren. ‘Een bezoek aan een bedrijf is altijd leerzaam voor scholieren, dat zouden we nog vaker willen doen. Er zijn ook bedrijven die materialen sponsoren voor de gastlessen. Dat is ook fijn.’

tekst: Francien van Zetten