Zeven Liemerse Mysteries: technologie maakt geschiedenis spannend

Geschiedenislessen over de Romeinen uitbreiden met technologie, dat was drie jaar geleden een wens van Judith van Iersel. Ze was net begonnen als stafmedewerker Onderwijs & Innovatie Integrale Kindcentra Innerwaard in de Liemers. Dankzij samenwerking met culturele organisatie Kunstwerk!, andere scholen en STO regio Arnhem zijn de Zeven Liemerse Mysteries ontstaan. Dit zijn geschiedenislessen verrijkt met technologie. Ook is het platform Lokaal2 opgericht met alle activiteiten, dat landelijk navolging krijgt. 

Digitale geletterdheid is vanaf 2027 een vak met negen kerndoelen, waaraan moet worden voldaan in het onderwijs. Judith van Iersel (45) staat daar vierkant achter. De wereld verandert in een sneltreinvaart. Denk aan digitale technologie, maar ook aan AI, kunstmatige intelligentie. "De online- en offline-wereld loopt voor kinderen volledig in elkaar over; ze gebruiken smart phones om af te spreken met vriendjes, Googlemaps om te bepalen waar ze zijn en zoeken online kleding uit. Kinderen spelen games en moeten bijvoorbeeld het verschil herkennen tussen hun offline en online identiteit."

Als stafmedewerker Onderwijs en Innovatie bij de stichting Integrale Kindcentra Innerwaard in De Liemers ontwikkelt en ondersteunt Judith van Iersel nieuwe ontwikkelingen in het primaire onderwijs. ‘Het is nog niet zo lang geleden dat kleuters, die winkeltje speelden dat deden met een kassa en muntjes. Nu weten kinderen niet beter dan dat je met een pinpas betaalt.’

Virtuele vrienden

Ontwikkelingen gaan snel en hebben ook gevolgen. Het woord vriend, bijvoorbeeld, heeft voor kinderen en jongeren een andere betekenis gekregen dan voor oudere generaties, merkt Judith van Iersel op. ‘Kinderen en jongeren spelen vaak games met leeftijdgenoten in andere landen. Dat zijn hun virtuele vrienden, die hebben ze nog nooit in het echt gezien, maar ze zijn wel uren met elkaar aan het gamen. Ze praten en spelen met elkaar. Je kunt niet zeggen dat het geen vrienden zijn. Het zijn vrienden in de onlinewereld. Daar moeten kinderen zich wel bewust van zijn. Daarom is het belangrijk om de digitale wereld te integreren in onze lessen.’

Zeven Liemers Mysteries

De ontwikkeling van de Zeven Liemerse Mysteries, geschiedenislessen die zijn verrijkt met technologie, is voor Judith van Iersel een voorbeeld van hoe samenwerking met verschillende partijen het onderwijs vooruithelpt. het begon met het idee om geschiedenislessen te combineren met technologie. "Technologie is een mooi hulpmiddel, we hebben nu een online spel waar kennis spelenderwijs wordt aangeboden." Er is een spel waarbij Lodewijk de Veertiende de Rijn oversteekt. Bijvoorbeeld door leerlingen met Google Maps op pad te sturen naar Lobith, waarbij ze uitzoeken waar Lodewijk de Veertiende de Rijn is overgestoken. Zo leren ze Google Maps te gebruiken, terwijl ze met geschiedenis bezig zijn. In het Rijksmuseum hangt een schilderij van de oversteek over de Rijn van Lodewijk en zijn manschappen, dat duikt op in een soort digitale puzzel, waardoor leerlingen weer een stap verder komen.’

Sabotage van de molen

Er is ook een spel geschreven over de fabrieken die in De Liemers hebben gestaan, zoals de Turmac sigarettenfabriek in Duiven, de zuivelfabriek, een bierbrouwerij en de Gimborn inktfabriek. ‘Het spel draait om een mysterieuze man, die eigenaar van de Turmac-fabriek blijkt te zijn. De spelvorm daagt leerlingen uit om zelf dingen uit te zoeken’, vertelt Judith van Iersel enthousiast. 

Een ander mysterie gaat over de sabotage van de molen in Zeddam en is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. ‘In dat mysterie komen vragen aan de orde als: hoe werkt een molen, hoe saboteer je een molen, wat zijn daarvan de gevolgen en natuurlijk, wie is de dader? Ook hierbij worden techniek, technologie en geschiedenis met elkaar gecombineerd.’

Samenwerking cruciaal

Door samenwerking met andere scholen in het primair en voortgezet onderwijs, maar ook met Kunstwerk, de cultuurorganisatie in De Liemers zijn geschiedenislessen als het ware verpakt in een verhaal in spelvorm, waarbij leerlingen niet alleen technologische vaardigheden gebruiken, maar ook muziek en sport een rol spelen. ‘Alle partijen aan tafel zagen het gezamenlijk belang van deze vorm van thematisch onderwijs’, benadrukt Judith van Iersel. ‘Dat is cruciaal. We hebben het voor elkaar gekregen, omdat we het samen doen. Iedereen draagt iets bij en gunt elkaar wat. We vroegen ons alleen af: Hoe krijg je dit zonder subsidie voor elkaar? Het is dan heel fijn dat Lokaal2 vanuit de STO-gelden een ruime blik heeft en zegt: We hebben een focus op technologie, maar zien de waarde van dit project.’ De Zeven Liemerse Mysteries staan op de website Lokaal2.nu. Dit platform met alle activiteiten is voor alle scholen in De Liemers toegankelijk en wordt veel bezocht. Het krijgt ook landelijke navolging.

Techniekbuzzz, Kinderboekenweek

Judith van Iersel was 17 jaar leerkracht bij de stichting Integrale Kindcentra Innerwaard. Ze merkte op een gegeven moment dat ze steeds meer interesse kreeg voor het maken van plannen voor onderwijsinnovatie. Zo maakte ze de overstap naar een baan op het bestuurskantoor van de stichting. Als stafmedewerker werkte ze onder meer mee aan het opzetten van de Techniekbuzzz, die in De Liemers technische en technologie-activiteiten aanbiedt in de buitenschoolse opvang en het ontwikkelen van leskisten over bepaalde thema’s en aan minimaatwerklessen biologie en natuurkunde.

Nieuwe aanpak technieklessen

Bij de nieuwe aanpak van techniek- en technologielessen op basisschool De Hoge Hoeve in Westervoort is Judith van Iersel ook nauw betrokken. Alle kinderen in de boven- en onderbouw krijgen elke week twee keer techniekles. ‘Uniek is dat de leerkrachten van groep 5 tot en met 8 meerdere weken een thema behandelen, waarbij één leerkracht met de leerlingen en de 3D-printer werkt, één leerkracht met de kinderen met karton werkt en één leerkracht met leerlingen haakt en borduurt’, vertelt Judith van Iersel opgetogen. 

‘De leerlingen vormen nieuwe, gemende groepen. Zo kan bijvoorbeeld een groep 8-leerling een leerling uit groep 6 helpen en leren de kinderen ook samenwerken. Door het zo te organiseren, kunnen we onze ambitie om techniek en technologie in het onderwijs te integreren ook waarmaken.’

De Hoge Hoeve fungeert bij de stichting Integrale Kindcentra Innerwaard als kartrekker voor een nieuwe aanpak van de techniek- en technologielessen. Techniek is er al tien jaar een onderdeel van het lesprogramma. De stichting telt zeven IKC’s en een basisschool.

Tekst: Francien van Zetten